ISROએ IRNSS-1F સેટેલાઇટમાં ખામી જાહેર કરી; પોઝિશનિંગ સેવાઓ પર અસર, પણ સમાજ માટે મેસેજિંગ સેવા ચાલુ રહેશે
ભારતના સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ NavIC માટે એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર ઉભો થયો છે. ભારતીય અવકાશ સંસ્થા ISRO એ જાહેર કર્યું છે કે IRNSS-1F સેટેલાઇટમાં લાગેલ એટોમિક ક્લોક 13 માર્ચ, 2026ના રોજ બંધ થઈ ગયું છે. આ ખામીના કારણે તે સેટેલાઇટથી મળતી પોઝિશનિંગ માહિતી હવે ઉપલબ્ધ નહીં રહે.
IRNSS-1F, જે 2016માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, તેની ડિઝાઇન લાઇફ પૂરી કરી ચૂક્યું છે. એટોમિક ક્લોક સેટેલાઇટના ‘હાર્ટ’ સમાન હોય છે, જે ચોક્કસ સમય માપીને યૂઝર્સને સચોટ સ્થાનની માહિતી આપે છે. આ ટેક્નોલોજી વિના, વાહનોની નેવિગેશન, નકશાકીય સર્વે, અને મોટા બાંધકામ પ્રોજેક્ટ્સમાં ચોકસાઈ પર સીધી અસર પડે છે.
આ ઘટનાથી NavIC સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા પર ફરી સવાલો ઉભા થયા છે. પહેલાથી જ કેટલીક સેટેલાઇટ્સમાં ટેક્નિકલ ખામીઓ આવી ચૂકી છે. વધુમાં, 2025માં લોન્ચ કરાયેલ NVS-02 સેટેલાઇટ પણ પોતાની અંતિમ કક્ષામાં પહોંચી શક્યું નથી, જેના કારણે તે પણ સંપૂર્ણપણે પોઝિશનિંગ સેવાઓ આપી શકતું નથી.
તેમ છતાં, ISROએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે IRNSS-1F સેટેલાઇટ સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય બન્યું નથી. તે હજુ પણ એક-માર્ગીય મેસેજિંગ સેવા દ્વારા સામાજિક ઉપયોગ માટે કાર્યરત રહેશે, જે આપત્તિ દરમિયાન માહિતી પહોંચાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
NavIC ભારત માટે માત્ર ટેક્નોલોજી નથી, પરંતુ આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતિક છે. આ પડકાર વચ્ચે, નિષ્ણાતો માને છે કે નવી પેઢીના સેટેલાઇટ્સ અને સુધારેલી ટેક્નોલોજી દ્વારા ભારત પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવી શકશે.
